Werken in de hitte: maatregelen van bedrijven en personeel

Bedrijven, met name in de bouw en horeca, zijn over het algemeen goed voorbereid op werken tijdens hittegolven. Maatregelen als aangepaste roosters, extra pauzes en verkoeling worden veelvuldig getroffen. Desondanks waarschuwen vakbonden voor gezondheidsrisico's, met name voor flexibele arbeidskrachten en zzp'ers.

Hoe gaan bedrijven om met werken in de hitte?

Werken tijdens zomerse hittegolven vormt een groeiende uitdaging voor diverse sectoren. Vooral beroepsgroepen die fysiek zwaar werk verrichten of veel buiten zijn, zoals bouwvakkers, vuilnisophalers en horecapersoneel, ondervinden de gevolgen van hoge temperaturen. Opvallend is dat de zomer voor veel van deze sectoren, zoals de horeca en de bouw, juist een piekperiode is. Dit creëert een spanningsveld tussen productiviteit en het waarborgen van een veilige werkomgeving.

Recente signalen duiden erop dat werkgevers zich steeds bewuster worden van hun verantwoordelijkheid. In plaats van hitte te negeren, wordt er vaker proactief gehandeld om de omstandigheden voor het personeel zo draaglijk mogelijk te maken. De genomen maatregelen zijn divers en variëren per sector en zelfs per bedrijf.

Praktische maatregelen in de bouw

In de bouwsector, waar werkzaamheden vaak fysiek veeleisend zijn en in de open lucht plaatsvinden, zijn aanpassingen cruciaal. Ervaren werknemers merken dat de tolerantie voor warmte met de leeftijd kan afnemen, wat resulteert in verminderde concentratie en snellere vermoeidheid. Werkgevers spelen hierop in met een reeks praktische oplossingen.

Veelvoorkomende maatregelen in de bouw zijn:

• Tropenroosters: Werkdagen beginnen vroeger in de ochtend, zodat het zwaarste werk is afgerond voordat de temperaturen 's middags hun piek bereiken. Vaak wordt er rond 12.00 uur gestopt.
• Verkoeling en bescherming: Het beschikbaar stellen van airconditioning in schaftketen, gekoeld drinkwater en zonnebrandcrème is inmiddels standaard op veel bouwplaatsen.
• Werkonderbreking: Bij extreme hitte kan de directie besluiten om de werkzaamheden volledig stil te leggen om de gezondheid van het personeel te beschermen.

Aanpassingen in de horeca

Met meer dan een half miljoen werknemers is de horeca een sector waar hitte een grote rol speelt. De temperatuur in keukens kan extreem oplopen, terwijl personeel op terrassen de hele dag in de zon werkt. Volgens brancheorganisatie Koninklijke Horeca Nederland (KHN) heeft een veilige werkomgeving voor medewerkers de hoogste prioriteit.

Ook hier nemen ondernemers hun verantwoordelijkheid. Zo worden menukaarten soms verkleind om de werkdruk in de keuken te verlagen. Andere effectieve maatregelen zijn het inlassen van extra pauzes, actieve stimulatie om voldoende te drinken en het verstrekken van dunnere, veiligere werkkleding. Soms worden aan koks speciale verkoelende doeken voor in de nek aangeboden.

Wat zegt de wet over werken bij hitte?

De Arbowet verplicht werkgevers om te zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving. Dit geldt ook bij hoge temperaturen. Een specifieke, wettelijk vastgelegde maximumtemperatuur voor werk bestaat echter niet in Nederland. De wet stelt dat de temperatuur op de werkplek geen schade aan de gezondheid van werknemers mag toebrengen.

Het is aan de werkgever en werknemer om samen de risico's te beoordelen en passende maatregelen te nemen. In de praktijk blijkt dat veel bedrijven deze verantwoordelijkheid serieus nemen, waardoor grootschalige uitval door hitte beperkt blijft.

Gebrek aan harde cijfers over ziekteverzuim

Hoewel de impact van hitte voelbaar is, ontbreken concrete cijfers over ziekteverzuim als direct gevolg van warm weer. Arbodiensten geven aan dat bij kortdurend verzuim de reden van ziekmelding vaak niet specifiek wordt geregistreerd. Een werknemer is niet verplicht om de oorzaak van ziekte te melden, waardoor een directe koppeling tussen een ziekmelding en een hittegolf lastig te maken is.

Ook brancheorganisaties zoals KHN hebben geen landelijk beeld van extra uitval door warmte. Er zijn geen signalen van leden ontvangen die wijzen op een significante toename van ziekmeldingen tijdens periodes met hoge temperaturen.

Verschillende geluiden van vakbonden en werkgevers

Hoewel werkgevers en brancheorganisaties een overwegend positief beeld schetsen, plaatsen vakbonden kritische kanttekeningen. Vakbond FNV ontving via een speciale meldingsapp recentelijk tientallen meldingen van misstanden in de bouw. Hoewel er een hitteprotocol bestaat dat samen met werkgevers is opgesteld, wordt dit in de praktijk niet overal even goed nageleefd.

Een belangrijk punt van zorg is de ongelijke behandeling van personeel. Er zijn voorbeelden bekend waarbij vast personeel bij extreme hitte naar huis mag, terwijl ingehuurde zzp'ers, uitzendkrachten en arbeidsmigranten via onderaannemers worden verplicht om door te werken. Volgens de vakbond kan deze situatie tot ernstige gezondheidsschade leiden, omdat deze groepen vaak in een kwetsbaardere positie verkeren om voor hun rechten op te komen.

Nauwelijks formele afspraken in cao's

Opvallend is dat er in de collectieve arbeidsovereenkomsten (cao's) van de getroffen sectoren nauwelijks harde afspraken over werken tijdens hittegolven zijn opgenomen. Volgens werkgeversvereniging AWVN is dit een bewuste keuze. De organisatie adviseert haar leden om in goed overleg met werknemers per situatie te zoeken naar een redelijke oplossing, in plaats van te vertrouwen op rigide regels die mogelijk niet voor elke situatie passend zijn.

Uiteindelijk blijft de verantwoordelijkheid liggen bij de individuele werkgever om de risico's op een snikhete dag in te schatten en te bepalen welke werkzaamheden wel of niet veilig kunnen worden uitgevoerd. Overleg op de werkvloer is hierbij van essentieel belang.