Wat betekent fauna? — de dierenwereld van een gebied verklaard

Fauna is de wetenschappelijke verzamelnaam voor alle diersoorten die in een bepaald gebied of een bepaald tijdvak voorkomen. Waar flora slaat op de plantenwereld, gaat fauna dus over de dierenwereld.

Herkomst van het woord

De term komt uit de Romeinse mythologie: Fauna was de zuster (of vrouw) van de boswachtergod Faunus, beschermer van akkers en dieren. De Zweedse bioloog Carl Linnaeus gebruikte het woord in 1745 als eerste in wetenschappelijke zin, in zijn werk Fauna Suecica — een systematisch overzicht van de dieren van Zweden.

Fauna versus flora

De twee termen worden bijna altijd in één adem genoemd. Samen beschrijven ze het biologische leven van een gebied:

• Flora — alle plantensoorten van een gebied of periode.
• Fauna — alle diersoorten van datzelfde gebied of dezelfde periode.
• Biota — de overkoepelende term voor flora, fauna en micro-organismen samen.

"Zonder inzicht in de fauna van een gebied is natuurbeheer niet meer dan giswerk."

Hoe brengen biologen fauna in kaart?

Ecologen inventariseren de fauna van een gebied met gestandaardiseerde tellingen: vaste transecten voor vogels, vallen voor kleine zoogdieren, netbemonstering voor vissen en insecten. Sinds enkele jaren vult eDNA-onderzoek dit aan: uit een watermonster kan worden afgelezen welke soorten er recent aanwezig waren, ook als niemand ze zag.

Waarom de term er in beleid toe doet

In Europese en Nederlandse natuurwetgeving — denk aan de Habitatrichtlijn en de Wet natuurbescherming — is de fauna van een gebied een juridische maatstaf. Verandering in de aan- of afwezigheid van soorten is bepalend voor vergunningen, natuurontwikkeling en herstelplannen.

Conclusie

Fauna is meer dan een verzamelwoord voor dieren: het is de lens waardoor we een ecosysteem beoordelen. Wie het begrip begrijpt, leest natuurberichten en beleidsstukken met aanzienlijk meer precisie.